Velayetin Değiştirilmesi Davası Dilekçesi

Velayet hangi durumlarda değiştirilebilir?

Boşanma kararında velayet ebeveynlerden birine bırakılır; ancak bu karar değişmez değildir. Karardan sonra ortaya çıkan yeni olgular zorunlu kılarsa hâkim, ana ve babadan birinin istemi üzerine ya da kendiliğinden gerekli önlemleri alır (TMK m. 183). Kanun bu olgulara örnek olarak ana veya babanın başkasıyla evlenmesini, başka bir yere gitmesini veya ölmesini sayar.

Velayetin değiştirilmesi en çok şu durumlarda istenir: velayet sahibinin çocuğun bakımını, eğitimini ya da sağlığını ihmal etmesi; kişisel ilişki düzenlemesine uymayıp çocuğun diğer ebeveynle görüşmesini engellemesi; yeniden evlenmesi ya da çocukla birlikte başka bir şehre taşınması. Bu durumların hiçbiri kendiliğinden velayet değişikliği sonucunu doğurmaz; belirleyici olan, değişikliğin çocuğun üstün yararına olup olmadığıdır.

Kanunun açıkça düzenlediği iki durum

Türk Medeni Kanunu, velayet değişikliğine yol açabilecek iki durumu ayrıca düzenler:

• Kişisel ilişkiye uyulmaması: Velayet kendisine bırakılan ana veya baba kişisel ilişki düzenlemesinin gereklerini yerine getirmezse, çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla velayet değiştirilebilir (TMK m. 324). Mahkeme bu sonucu boşanma kararında taraflara ihtar eder (TMK m. 182). Görüşmelerin engellendiğini gösteren mesajlar, tutanaklar ve tanıklar bu durumda önemli delildir.
• Velayet sahibinin yeniden evlenmesi: Yeniden evlenme velayetin kaldırılmasını gerektirmez; ancak çocuğun menfaati gerektirdiğinde velayet sahibi değiştirilebilir (TMK m. 349). Bu nedenle dilekçede yalnız evlilikten söz etmek yetmez; yeni aile ortamının çocuğu nasıl etkilediğini açıklamanız gerekir.

Mahkeme neye bakar?

Aile mahkemesi velayet konusunda karar verirken çocuğun bedensel, zihinsel ve duygusal gelişimini, eğitimini, alışık olduğu çevreyi ve iki ebeveynle ilişkisini birlikte değerlendirir. Bunun için adliyede görevli psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacılardan yararlanabilir; bu uzmanlar mahkemenin istediği konularda araştırma ve inceleme yapıp sonucunu bildirir (4787 sayılı Kanun m. 5). Bu çalışma uygulamada sosyal inceleme raporu olarak bilinir; form, raporun alınması talebini dilekçenize ekler.

Çocuğun görüşü de önemlidir. Yaşı ve olgunluğu elverdiği ölçüde çocuğun ne istediği dikkate alınabilir, ancak tek başına belirleyici değildir. Dilekçede çocuğa baskı yapıldığı izlenimi verecek ifadelerden kaçının ve olayları sakin, belgeye dayalı bir dille anlatın.

Süre, görevli mahkeme ve geçici tedbir

Velayetin değiştirilmesi için kanunda bir dava açma süresi yoktur; yeni olgu ortaya çıktığında dava açılabilir. Velayete ilişkin davalara aile mahkemesi, aile mahkemesi kurulmamış yerlerde ise görevlendirilen asliye hukuk mahkemesi bakar. Genel yetki kuralına göre davalının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir (HMK m. 6); dosyanızın özelliğine göre başka bir yer mahkemesi de yetkili olabileceğinden emin değilseniz bir avukata danışın. Velayet davaları adli tatilde de görülür (HMK m. 103).

Yargılama sürerken çocuğun davalının yanında kalması ciddi bir zarar doğuracaksa geçici tedbir isteyebilirsiniz. Formda bu seçeneği işaretlerseniz dilekçeye, çocuğun yargılama sonuna kadar tedbiren size teslimine ilişkin bir talep eklenir (HMK m. 389). Tedbir talebini somut ve acil bir tehlikeye dayandırmanız gerekir; genel ifadelerle yapılan talepler kabul görmeyebilir.

Dilekçeyi verirken ve sonrasında

Dilekçenin çıktısını imzalayıp adliyedeki ön büroya verebilir ya da e-imzanızla UYAP üzerinden gönderebilirsiniz. Bu sayfada oluşturulan UDF dosyası imzasızdır; göndermeden önce UYAP Doküman Editörü'nde açıp imzalamanız gerekir. Önceki boşanma kararının örneğini ve delil olarak gösterdiğiniz belgeleri dilekçeye ekleyin: çocuğun okul devamsızlık ve not belgeleri, sağlık raporları, görüşmelerin engellendiğini gösteren yazışmalar ve varsa tutanaklar bunlara örnektir. Tanık dinletmek isterseniz mahkemenin vereceği süre içinde bir tanık listesi sunarsınız.

Velayet size verilirse diğer ebeveyn, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmakla yükümlü olur (TMK m. 182). Form, isterseniz her çocuk için aylık iştirak nafakası talebini ve sizin ödediğiniz nafakanın kaldırılması talebini de ekler. Velayet kararları çocuğun hayatını uzun süre etkiler; bu örnek hukuki danışmanlık değildir, dilekçeyi vermeden önce bir avukata danışmanızı öneririz.

Kanuni dayanak ve süre

Bu dilekçe için kanunda herkese uygulanan sabit bir süre yoktur; mahkemenin ya da merciin verdiği süreye uyun ve güncel mevzuatı kontrol edin.

• TMK m. 182, 183, 324, 349 — 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (mevzuat.gov.tr, güncel metin)
• HMK m. 389 — 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (mevzuat.gov.tr, güncel metin)

Dilekçe örneğinin tam metni

Aşağıdaki metin, formu boş bıraktığınızda oluşan örnektir; köşeli parantezli yerler sizin bilgilerinizle dolar. Form bilgileriniz sunucuya gönderilmez, dilekçe tarayıcınızda üretilir. Bu metin örnektir; kendi durumunuza göre uyarlayın. Hukuki danışmanlık değildir; süre ve usul için güncel mevzuatı kontrol edin ya da bir avukata danışın. UDF olarak indirdiğiniz dosya imzasızdır; göndermeden önce UYAP Doküman Editörü'nde kontrol edip e-imza ya da mobil imzayla imzalayın.

[MAHKEME]

DAVACI : [Adınız soyadınız (davacı)] (T.C. Kimlik No: [T.C. kimlik numaranız])

[Adresiniz]

DAVALI : [Velayet sahibinin adı soyadı (davalı)]

[Davalının adresi]

KONU : Velayetin değiştirilmesi talebidir.

AÇIKLAMALAR :

Davalı ile evliliğimiz [Kararı veren mahkeme] tarafından [Esas numarası] Esas, [Karar numarası] Karar sayılı dosyada verilen [Karar tarihi] tarihli kararla boşanmayla sona ermiştir. Aynı kararla velayeti davalıya bırakılan müşterek çocuk bilgileri aşağıda gösterilmiştir:

1) [Çocuğun adı soyadı], doğum tarihi: [Doğum tarihi]

1- Karar tarihinden sonra ortaya çıkan olgular, çocuğun davalının yanında kalmasının onun bedensel, zihinsel ve duygusal gelişimine uygun olmadığını göstermektedir. Türk Medeni Kanunu'nun 183. maddesine göre yeni olguların zorunlu kılması hâlinde hâkim, ana ve babadan birinin istemi üzerine gerekli önlemleri alır.

2- [Karardan sonra yaşanan olaylar]

3- Velayete ilişkin kararlarda çocuğun üstün yararı esas alınmalıdır. Açıklanan olgular karşısında velayetin tarafıma verilmesi, çocuğun bakımı, eğitimi ve sağlıklı gelişimi bakımından onun yararına olacaktır. Tarafımla çocuk arasında güçlü bir bağ bulunmakta olup çocuğun bakımını üstlenecek konut, zaman ve imkâna sahibim.

4- Velayetin değiştirilmesinin çocuğun üstün yararına olup olmadığının belirlenebilmesi için 4787 sayılı Kanun'un 5. maddesi uyarınca mahkemenin uzmanları (psikolog, pedagog veya sosyal çalışmacı) aracılığıyla tarafların ve çocuğun yaşam koşullarına ilişkin sosyal inceleme raporu alınmasını ve yaşı ile olgunluğu elverdiği ölçüde çocuğun görüşünün dikkate alınmasını talep ediyorum.

HUKUKİ SEBEPLER : Türk Medeni Kanunu m. 182, 183, 324, 349; 4787 sayılı Kanun m. 4, 5; Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 389 ve ilgili mevzuat.

DELİLLER : [Kararı veren mahkeme] [Esas numarası] Esas sayılı dosya, nüfus kayıtları, okul ve sağlık kayıtları, sosyal inceleme raporu, uzman görüşü, yazışma ve mesaj kayıtları, tanık beyanları ve her türlü yasal delil.

SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1- Müşterek çocuk [Çocuğun adı soyadı] üzerindeki velayetin davalıdan alınarak tarafıma verilmesine, davalı ile çocuk arasında uygun kişisel ilişki kurulmasına,

2- Yargılama giderlerinin davalıya yükletilmesine

karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim.

[Tarih]

Davacı

[Adınız soyadınız (davacı)]

İmza